Strona główna / Biblioteka > Reggae biblioteczka

Biblioteka muzyki reggae - artykuły i wywiady

2009-07-16

Reggae biblioteczka

Miłośnicy reggae nie byli do tej pory zbytnio rozpieszczani przez polskich wydawców książek. Poza wydaną 20 lat temu „Reggae – Rastafari” Sławomira Gołaszewskiego oraz „Catch A Fire” - hagiografią Boba Marleya autorstwa Timothy White`a która ukazała się dwa lata temu, polski czytelnik nadal skazany jest na wydawnictwa obcojęzyczne. Tym fanom reggae, którzy lubią czytać (a głęboko wierzę, że są tacy jeszcze) oraz nie mają problemów z językiem angielskim, pozwalam sobie przedstawić subiektywny przegląd książek po które mym zdaniem warto sięgnąć.

Zobacz komentarze (6)

This Is Reggae Music: The Story of Jamaica's Music
Lloyd Bradley

Książka, wydana także pod tytułem „Bass Culture: When Reggae Was King”, to wciągająca opowieść o historii jamajskiej muzyki począwszy od lat czterdziestych do dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Niezaprzeczalna wiedza autora, poczucie humoru a przede wszystkim miłość do muzyki o której pisze, czynią z tej pozycji obowiązkową lekturę dla każdego zaczynającego przygodę z reggae. Autor nie tylko potrafi ze swadą opowiadać o tuzach jamajskiej muzyki, wydarzenia zgrabnie osadzając w kulturowym i politycznym kontekście, ale także zwraca uwagę na, często pomijany przez innych autorów, wpływ jaki to co się działo na Jamajce miało na całą światową pop-kulturę. Jak sądzę, dla wielu czytelników dodatkowym atutem będzie także dużo bardziej szczegółowe niż w większości innych książek o tej tematyce, omówienie historii reggae w Wielkiej Brytanii.

Gorąco polecam każdemu wielbicielowi „jamajszczyzny”.

The Rough Guide to Reggae
Steve Barrow, Peter Dalton

Książka wydana pod szyldem słynnej serii Rough Guide i zgodnie z tytułem jest właśnie przewodnikiem. Dodajmy, że przewodnikiem znakomitym – już same nazwiska autorów (Steve Barrow to współzałożyciel legendarnego labelu Blood and Fire) gwarantują wysoki merytorycznie poziom publikacji.

„Podręcznikowa” forma książki pozwala na szybkie znalezienie poszukiwanych informacji a omówienia setek płyt to zbiór bezcennych wskazówek dla każdego zaczynającego tworzyć własną reggae-płytotekę.

Lektura obowiązkowa, która obok książki Bradleya, powinna się znaleźć na półce każdego fana reggae.

Reggae Routes: The Story of Jamaican Music
Kevin O'Brien Chang , Wayne Chen

Reggae routes czyli jamajska muzyka widziana oczami Jamajczyków. Przedstawiciele (mimo wszystko wciąż dość pokaźnego) grona reggae fanów przekonanych o tym, że reggae narodziło się wraz z Bobem Marley`em i odeszło z chwilą jego śmierci, mogą być nieco zaskoczeni, że to właśnie jamajscy autochtoni pozwalają sobie mieć na ten temat odmienne zdanie, ale książki się bać nie powinni. Warto.

Pierwsza część to zwięzłe przedstawienie historii gatunku (w odróżnieniu od prac np. Davida Katza nie wypełnione milionem mało istotnych szczegółów), druga to (siłą rzeczy) bardzo subiektywny wybór najlepszych singli reggae opatrzonych często pełnymi humoru komentarzami.

Gratką dla fanów jest zestawienie największych hitów na JA od 1960 do 1996 roku (z małymi lukami), obrazujące kształtowanie się jamajskich gustów w tym okresie.

Książka, choć nie pozbawiona błędów (np. w datach wydania utworów), jest ze wszech miar warta polecenia – nie tylko przedstawia historię jamajskiego muzykowania, ale też, dużo bardziej niż inne pozycje, pozwala zajrzeć w głąb „jamajskiej duszy”.

Solid Foundation: An Oral History of Reggae
David Katz

Tysiące przepytanych, setki godzin wywiadów i tytaniczna praca by złożyć to wszystko w całość – co z tego wyszło? Książka od której swej przygody z reggae nie powinno się zaczynać.
Ogromna wiedza (a tej Panu Davidowi odmówić nie sposób) nie zawsze idzie w parze z lekkością pióra. „Solid Foundation” nie jest ani wciągającą opowieścią jak pozycja Bradleya, ani też użytecznym leksykonem jak Rough Guide. Tysiące faktów i setki pysznych anegdotek czynią z tej pracy prawdziwą kopalnię wiedzy, niezwykle jednak trudną do przebycia.

Osobom zaczynającym swą przygodę z reggae odradzam – możecie się jedynie zniechęcić, jeśli jednak reggae wciągnęło już Was bez reszty, to wyjścia nie ma – po prostu trzeba to mieć.

Wake the Town and Tell the People: Dancehall Culture in Jamaica
Norman Stolzoff

Poważna, stricte akademicka praca, szczegółowo analizująca kulturę dancehall od jej zarania po czasy współczesne.

Jako, że autor jest antropologiem kultury a nie krytykiem muzycznym, próżno w tej książce szukać opisów płyt, czy biografii artystów. Jeśli jednak nie zraża Was (naturalny dla uniwersyteckiego gryzipiórka) akademicki ton, oraz jesteście zainteresowani jamajską kulturą w nieco szerszym kontekście, śmiało można tę pozycję polecić.

Nie znajdziecie tu raczej ciekawostek z życia Buju Bantona, ale jeśli chcecie się dowiedzieć dlaczego bunty niewolników wybuchały zwykle pod koniec grudnia i jaki to miało związek z muzyką, na pewno się nie zawiedziecie (dogłębne przyjrzenie się narodzinom jamajskiego muzykowania już od czasów pierwszych niewolników jest imo jedną z mocniejszych stron tej książki).

Sound Clash: Jamaican Dancehall Culture at Large
Carolyn Cooper

Kolejna książka pisana z jamajskiej perspektywy, tym razem przez niewątpliwy autorytet jakim jest Pani Doktor Cooper. Jest to zbiór napisanych z pasją esejów starających się przybliżyć współczesny dancehall ignorantom i udowodnić, że nie taki ten diabeł straszny.

Fakt, iż ktoś z tytułem naukowym zadaje sobie trud poddania literackiej analizie tekstów Shabby Ranksa czy Lady Saw, zapewne niejednego może zdziwić, a i z niektórymi konkluzjami autorki można by polemizować, ale potraktować tej pozycji wzruszeniem ramion na pewno nie można.

Dla ciekawych.

Reggae and Caribbean Music
Dave Thompson

Obszerny (ponad 500 stron) leksykon wykonawców i producentów z kręgu szeroko rozumianej muzyki karaibskiej wraz z recenzjami płyt i wykazem singli wydanych w Wielkiej Brytanii w latach 1957-72.

Fani reggae, posiadający już na półce Rough Guide mym zdaniem spokojnie mogą sobie tę pozycję podarować, jednakże pasjonatom muzyki karaibskiej nie ograniczającym swych zainteresowań jedynie do Jamajki, książka powinna wydać się użyteczna. Ciekawym „co słychać” na Trynidadzie czy choćby St Kitts i Nevis gorąco polecam - obszerne notki o mento, calypso, soca, rapso, chutney, uzupełnione o wykazy płyt i biografie czołowych artystów, czy choćby historia karnawału będą doskonałym wstępem do dalszych poszukiwań.

Reggae Explosion: The Story of Jamaican Music
Chris Salewicz, Adrian Boot

Kto przyswoił książki Bradleya czy Barrowa z tej na pewno nie dowie się niczego nowego. Mimo wszystko warto – choćby dla samych fotografii. Ten album (bo bardziej jako pozycję do oglądania niż czytania tę książkę bym polecał) powinien mieć na półce każdy fan reggae. Osobiście często do niej wracam i mi się nie nudzi.

Tighten Up: The History of Reggae in the UK
Michael De Koningh, Marc Griffiths

Pozycja raczej dla zatwardziałych miłośników brytyjskiego reggae. Zajmujący połowę książki wykaz działających na przestrzeni lat w UK labeli (a jakże - wraz z nazwiskami właścicieli i danymi adresowymi), czy też listy wydanych przez nie singli, to rzecz mym zdaniem, przydatna jedynie reggae`owym maniakom i kolekcjonerom rarytasów. Początkującym raczej odradzam – reggae maniacy kupią i tak, bo skąd indziej można się dowiedzieć jak naprawdę nazywa się Jah Shaka?

Young, Gifted, and Black: The Story of Trojan Records
Michael De Koningh, Laurence Cane-Honeysett

Mr De Koningh tym razem bierze na tapetę nie muzykę, ale muzyczny biznes, a konkretnie historię jednego z najbardziej zasłużonych dla reggae labeli, czyli Trojan Records. Podobnie jak w przypadku Tighten Up, początkującym pozwolę sobie odradzić. A reggae maniacy? Oni i tak ją kupią, bo dobrze wiedzą, że historie o tych, którzy zamieniali muzykę w pieniądze bywają równie interesujące, jak te o tych, którzy ją tworzyli.

People Funny Boy: The Genius of Lee 'Scratch' Perry
David Katz

Jeśli ktoś po tytule obiecuje sobie pasjonującą biografię mistrza Perry`ego to się rozczaruje, bo David Katz pasjonujących biografii pisać nie potrafi. Nagromadzenie tysięcy (często absolutnie nieistotnych) faktów, sprawia, że przeciętnemu czytelnikowi chcącemu bliżej poznać jedną z największych postaci muzyki reggae, książka może wydać się po prostu nudna.
Rozważywszy wszelkie za i przeciw, mimo wszystko polecam – wśród natłoku informacji uważny czytelnik wyłowi wystarczającą ilość prawdziwych perełek, by tej lektury nie uznać za czas stracony.

Reggae Island: Jamaican Music In The Digital Age
Brian Jahn, Tom Weber

Dancehall kontra cultural roots, a może wcale nie kontra? To pytanie zadał sobie autor by później zadać je kilkudziesięciu czołowym jamajskim artystom. Swoje rozważania na temat aktualnego stanu reggae snują Papa San, Fisher Dread, Super Cat, Buju Banton, Shabba Ranks, Tony Rebel, Burning Spear, Bunny Wailer, Judy Mowatt, Oku Onuora, Junior Reid, Ken Boothe, Sister Carol i wielu innych.

Opowieści ilustrowane są przepięknymi czarno-białymi fotografiami Briana Jahn.

Dla ciekawych.

King Jammy`s
Beth Lesser

Fanom reggae Pani Lesser przedstawiać bliżej nie trzeba. I nikt z nich pewnie nie ma wątpliwości, że jeśli ktoś na temat złotej ery dancehallu ma coś do powiedzenia, to właśnie ona. Dzięki tej przepięknie wydanej książeczce nie tylko poznamy głównych aktorów ówczesnej jamajskiej sceny muzycznej, ale i dowiemy się co stało się gdy w Kingston rozeszła się plotka, że sprzedaż bibułek jest nielegalna i że to nikt inny jak Mama Iris robi najlepszy pudding.

W posłowiu Steve Barrow napisał: „Gdy Bob Marley odszedł w 1981 roku, wielu fanów poza Jamajką było przekonanych, że reggae odejdzie wraz z nim. Beth Lesser udowadnia jak bardzo się mylili”. O ile zatwardziałych fanów takich artystów jak Nitty Gritty, Jack Scorpio czy Pompidou do książki namawiać zapewne nie trzeba, to wspomnianych przez Barrowa niedowiarków można. Co też niniejszym czynię.

Dla samych zdjęć warto!

Dubwise: Reasoning from the Reggae Underground
Klive Walker

W zbiorze esejów autor postanowił wziąć na warsztat tematy pomijane, bądź też marginalizowane przez innych, piszących o reggae autorów.

Walker nie pisze o wpływie, jaki na światową muzykę miała twórczość Marleya, ale o tych którzy odcisnęli piętno na jego własnych dokonaniach – Donie Drummondzie, czy Louise Bennet.

W znakomitych materiałach o jamajskim jazzie przypomina, że JA miała już swe wielkie, międzynarodowe gwiazdy na długo przed wynalezieniem ska, zaś w rozdziale „Reggae Sistas` Stories” stara się przywrócić należne miejsce kobietom w opanowanym przez mężczyzn reggae, przypominając takie postaci jak Dawn Penn, Norma Fraser czy Patsy Todd.

Choć czasami można odnieść wrażenie, że autor stara się być kontrowersyjny trochę na siłę, ciekawe a miejscami intrygujące wywody Walkera wydają mi się być znakomitym dodatkiem do „lektur obowiązkowych”.

Dla ciekawych.

Culture Clash: Dread Meets Punk Rockers
Don Letts

Autobiografia jednej z barwniejszych postaci brytyjskiego reggae i nie tylko. Poza środowiskiem reggae bardziej znany jako reżyser, Letts w usianej anegdotami książce opowiada o swych młodzieńczych miłościach, narodzinach dziwnej przyjaźni między punkami a jamajskimi imigrantami, o tym jak dostarczał ganję Marleyowi i dlaczego wyrzucono go z 12 Plemion Izraela.

Dla ciekawych. Na plus zdjęcia perełki z archiwum autora.

Reggae Inna Dance Hall Style
Tero Kaski, Pekka Vuorinnen

W 1971 roku, 20 letni wtedy Tero Kaski, wygrzebuje w sklepie z używanymi płytami w małym fińskim miasteczku Kouvola pewną składankę. Nic mu nie mówią ani wykonawcy ani tytuły utworów, nie wie nawet jak nazwać tę dziwną muzykę – wie tylko, że właśnie się zakochał. Gdy powracająca z Londynu znajoma informuje go, że muzykę, którą ma na płycie nazywają tam reggae, Daddy T-Roy, bo taki później otrzyma przydomek, zaczyna gromadzić wszystko co ma owe „reggae” w nazwie. Kolekcja stanie się niebawem zaczątkiem pierwszego w Finlandii sklepu z jamajską muzyką – legendarnego Black Star. W 1977 roku Tero pojawia się w fińskim radio z własną audycją „Roots & Culture”, a „misyjną” działalność kontynuuje wydając magazyn „Cool Runnings”, którego niebotyczny nakład w wysokości 300 egzemplarzy rozchodzi się w całości.

Czemu tyle uwagi poświęcam nieżyjącemu już propagatorowi reggae działającemu, w jakże zdawałoby się odległej od tej muzyki, Finlandii? W 1983 roku, gdy znakomita większość europejskich dziennikarzy muzycznych opłakuje koniec reggae, który ich zdaniem nastąpił w chwili śmierci Marleya, Kaski udaje się na Jamajkę, by dokumentować to czym naprawdę żyją Jamajczycy. To dzięki działalności takich zapaleńców jak on, czy Beth Lesser wiemy dziś tyle o ludziach odpowiedzialnych za „złotą” erę dancehallu. Zbiór wywiadów z takimi artystami jak Little John, Burro Banton, El Fego Baca, Billy Boyo, Peter Metro czy Lady Ann uzupełniony o arcyciekawe, archiwalne fotografie to moim zdaniem gratka nie tylko dla wielbicieli wczesnego dancehallu.

More Axe
Ray Hurford

Zbiór wywiadów i artykułów uzupełnionych lekko już nieaktualną dyskografią, czyli kolejna pozycja dla reggae`owych maniaków.
Augustus Pablo, Gregory Isaacs, Jah Woosh, The Morwells, Dennis Alcapone, Clive Chin, Prince Far I, The Twinkle Brothers, Sly Dunbar, King Tubby plus niesamowite, klimatyczne zdjęcia.

Last Night a DJ Saved My Life: The History of the Disc Jockey
Bill Brewster, Frank Broughton

Jak wyraźnie wskazuje tytuł, książka nie jest poświęcona muzyce reggae i teoretycznie nie powinna się w tym zestawieniu znaleźć, ale... No właśnie - pomyślałem sobie, że dla osób podchodzących do reggae od strony hip-hopu, czy jungle, właśnie ta pozycja mogłaby być znakomitym początkiem przygody z jamajską muzyką.

Bardzo dobry rozdział poświęcony reggae jasno klaruje kim byli dla hip-hopu Count Machuki, U-Roy, Cool Herc, co zacz version, czy też dub oraz, że UK garage, jungle czy drum and bass mogłyby wyglądać inaczej lub zgoła nawet wcale, gdyby nie zabawy w studio jamajskich mistrzów konsolety.

ciąg dalszy nastąpi

Autor: Jacek „Art48” Krzypkowski

- p�yty i nagrania

Beenie Man - War Dem Want

Capleton - Don't Dis The Trinity

Freddie McKay - Some Kind A Wonder

Zobacz wszystkie p�yty tego artysty w sklepie Si�demki.com »

Komentarze

» napisz komentarz

2009-07-23 10:37:32 / bthJacek, rewelacyjny materiał, czekamy na ciąg dalszy!

2009-07-23 10:38:59 / jotesemKurcze, nie wiedziałem, że aż tyle książek jest w wiadomym temacie ;)

2009-07-23 13:25:36 / manfasJest, jest tego trochę - pytania w "Ciemnych Stronach Reggae" nie brały się znikąd ;)

2009-10-13 13:50:05 / ~GobboTo może było niszowe wydawnictwo i posiadało wiele mankamentów charakterystycznych dla pionierów, ale na polskim rynku w 1999 lub 2000 roku ukazała się też książka A. Krajniewskiej, Rastamani. ISBN posiada, ale wydawca nie wysłał tak zwanych egzemplarzy obowiązkowych, więc trudno ją dostać w bibliotekach. A z pomysłów, żeby umieścić ją w sieci, jak na razie nic nie wyszło.

2009-10-14 15:48:36 / WitekFA ja się nie zgadzam: zdecydowanie najlepsze i najbardziej wciągające książki są te autorstwa Davida Katza. Opowiada z pasją, ze szczegółami i detektywistyczną dokładnością. Te książki (People Funny Boy i Solid Foundation) są największym skarbem dla reggae fana, natomiast zupełną pomyłką jest "Reggae Routes" - byle jak napisane, byle jak wydane i zfocone. Jedyna wartość to listy przebojów zestawione od lat 60' (co roku z przerwami).

2009-12-21 16:55:57 / farilKsiążka o której wspomniał Gobbo niebawem mam nadzieję ukarze się w wersji elektronicznej na blogu Polskie Reggae link o czym z przyjemnością poinformuję na stronie reggaenet'u

szukaj w serwisie

zaloguj się

nasz newsletter

zobacz też

Reggae biblioteczka

Komentarze